काठमाडौं/पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि आजबाट हिन्दू धर्मावलम्बी महिलाहरूले श्रद्धा र भक्तिसाथ मनाउँदै आएको श्रीस्वस्थानी व्रत कथा औपचारिक रूपमा आरम्भ भएको छ ।
एक महिनासम्म चल्ने यो व्रत माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म विधिपूर्वक सम्पन्न गरिन्छ ।
श्रीस्वस्थानी व्रत विशेषतः भगवान शिव र माता पार्वतीप्रतिको आस्था, परिवारको सुख–शान्ति, दाम्पत्य जीवनको स्थायित्व तथा मनोकामना पूर्तिको विश्वाससँग जोडिएको छ ।
व्रतको क्रममा श्रीस्वस्थानी व्रत कथाको दैनिक पाठ, पूजा, ध्यान र संयमित जीवनशैली अपनाइन्छ ।
यस्तो छ व्रत सुरु गर्ने विधि
व्रत सुरु गर्ने दिन बिहान सबेरै उठी नित्यकर्मपछि स्नान गरी स्वच्छ वस्त्र धारण गर्नुपर्छ । घरको पूजा कोठा वा शुद्ध स्थानमा श्रीस्वस्थानीको मूर्ति वा तस्बिर, भगवान शिवको प्रतिमा स्थापना गरी पूजा आरम्भ गरिन्छ ।
पूजामा फूल, धूप, दीप, अक्षता, फलफूल, नैवेद्य अर्पण गरिन्छ । त्यसपछि श्रीस्वस्थानी व्रत कथाको पहिलो अध्याय पाठ गरिन्छ । व्रत बस्नेले दिनभर सात्त्विक भोजन मात्र गर्ने वा कतिपयले निराहार व्रत समेत बस्ने परम्परा छ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार व्रत अवधिभर सत्य, संयम, सेवा र शुद्ध आचरणमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताइन्छ । प्रत्येक दिन कथा पाठपछि आरती गरी प्रसाद ग्रहण गर्ने चलन रहेको छ ।
श्रीस्वस्थानी व्रत नेपाली समाजमा महिला केन्द्रित धार्मिक संस्कारका रूपमा विशेष महत्व राख्छ । व्रतले पारिवारिक एकता, धैर्य, सहनशीलता र आस्थालाई मजबुत बनाउने विश्वास गरिन्छ ।
माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन विधिपूर्वक पूजा गरी व्रत समापन गरिन्छ । सो दिन कथा पाठ सम्पन्न गरी दान–दक्षिणा तथा प्रसाद वितरण गर्ने परम्परा छ ।
धार्मिक आस्था बोकेको यो व्रतले हरेक वर्ष नेपाली समाजमा भक्तिभाव, संस्कार र परम्पराको निरन्तरता झल्काउँदै आएको छ ।