_1693980289.gif "#")
धरान/ आज गृहमन्त्री सुदन गुरुङले गृहमन्त्री पद बाट राजीनामा दिएका छ्न ।
उनको बिबादास्पद ब्यबसायी दिपक भट्ट सङ्गको साझेदारी र सम्पत्तिको श्रोतमा प्रश्न उठेपछि नैतिकताको आधारमा राजिनामा दिएका हुन ।
नेपालको संसदीय इतिहासमा विभिन्न समयमा मन्त्री तथा प्रधानमन्त्रीहरूले नैतिक जिम्मेवारी लिँदै राजीनामा दिएका केही प्रमुख उदाहरणहरू तल उल्लेख गरिएको छ:
१. कीर्तिनिधि विष्ट (प्रधानमन्त्री)
• घटना: २०३० साल असार २५ गते सिंहदरबारमा भीषण आगलागी भयो, जसमा महत्वपूर्ण सरकारी कागजात र भौतिक संरचना नष्ट भए।
• नैतिक आधार: सिंहदरबार जस्तो देशको मुख्य प्रशासनिक केन्द्रको सुरक्षा गर्न नसकेको र आगलागी भएको नैतिक जिम्मेवारी लिँदै उनले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका थिए।
२. केशरबहादुर विष्ट (मन्त्री)
• घटना: २०४४ साल फागुन २९ गते दशरथ रंगशालामा फुटबल खेल भइरहेका बेला आएको भीषण हावाहुरी र भागाभागमा परी ९३ जनाको मृत्यु भयो।
• नैतिक आधार: तत्कालीन शिक्षा तथा संस्कृति मन्त्री (खेलकुद समेत हेर्ने) विष्टले यो मानवीय क्षतिको नैतिक जिम्मेवारी लिँदै पद त्याग गरे।
३. गोकुल बाँस्कोटा (सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री)
• घटना: २०७६ साल फागुनमा 'सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस' खरिद प्रक्रियामा स्वीस एजेन्टसँग ७० करोड रुपैयाँ कमिसनका लागि कुराकानी गरेको भनिएको अडियो सार्वजनिक भयो।
• नैतिक आधार: आफ्नो बारेमा प्रश्न उठेको भन्दै उनले नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिएका थिए।
४. रमेश लेखक (गृहमन्त्री)
• घटना: २०८२ साल भदौ (सेप्टेम्बर २०२५) मा सरकारले सामाजिक सञ्जालमा लगाएको प्रतिबन्ध र भ्रष्टाचार विरुद्ध भएको 'जेन-जी' (Gen Z) प्रदर्शनका क्रममा १९ जनाको मृत्यु भयो।
• नैतिक आधार: प्रदर्शनकारीमाथि भएको दमन र मानवीय क्षतिको नैतिक जिम्मेवारी लिँदै उनले राजीनामा दिएका थिए।
५. सुदन गुरुङ (गृहमन्त्री)
• घटना: २०८३ साल बैशाख (अप्रिल २०२६) मा आफ्नो आर्थिक लगानी र सम्पत्तिको विषयमा प्रश्न उठेपछि र छानबिनमा सहज होस् भन्नका लागि।
• नैतिक आधार: निष्पक्ष छानबिनका लागि मार्गप्रशस्त गर्न नैतिकताको आधारमा उनले भर्खरै राजीनामा दिएका छन्।
६.रामशरण महत: २०५३ सालमा आफ्नो विदेशी बैंक खाता रहेको चर्चा चलेपछि नैतिकताका आधारमा अर्थमन्त्रीबाट राजीनामा दिएका थिए (पछि उनी निर्दोष ठहरिएका थिए)।
७.शेरबहादुर देउवा: २०५१ सालमा सरकारको नीति तथा कार्यक्रम फेल भएपछि नैतिकताका आधारमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले राजीनामा दिएर मध्यावधि चुनावको घोषणा गरेका थिए।
नेपालमा नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिने संस्कार निकै कम भए तापनि माथिका घटनाहरूलाई महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा लिइन्छ।
८. शेरबहादुर तामाङ नेपालको राजनीतिमा नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिने मन्त्रीहरूको सूचीमा एउटा महत्वपूर्ण नाम हो। उनको राजीनामाको सन्दर्भ यस्तो थियो:
राजीनामाको मुख्य कारण
• समय: २०७५ साल साउन (जुलाई २०१८)।
• पद: कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री।
• घटना: बंगलादेशमा चिकित्सा शिक्षा (MBBS) अध्ययन गर्न जाने नेपाली छात्राहरूका बारेमा उनले एक सार्वजनिक कार्यक्रममा विवादास्पद टिप्पणी गरेका थिए। उनले छात्राहरूले सर्टिफिकेट पाउनका लागि "आफूलाई सुम्पनुपर्ने" जस्तो आशयको अभिव्यक्ति दिएका थिए, जसको चौतर्फी आलोचना र विरोध भयो।
नैतिक आधार
आफ्नो अभिव्यक्तिले महिलाहरूको अस्मितामा चोट पुगेको र सामाजिक रूपमा तीव्र आलोचना भएपछि, उनले आफ्नो गल्ती महसुस गर्दै र पदको गरिमा जोगाउन नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिएका थिए।
त्यतिबेला उनले पत्रकार सम्मेलनमा आँसु झार्दै राजीनामाको घोषणा गरेका थिए, जसलाई नेपाली राजनीतिमा भावनात्मक र नैतिक जिम्मेवारीको एक चर्चित घटना मानिन्छ।
९.जनार्दन शर्मा
जनार्दन शर्माले पनि नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिएका थिए, तर उनको सन्दर्भ अलि फरक र विवादास्पद थियो। उनको राजीनामाको घटनाक्रम यस्तो छ:
राजीनामाको मुख्य कारण
समय: २०७९ साल असार २२ गते।
पद: अर्थमन्त्री।
घटना: आर्थिक वर्ष २०७९/८० को बजेट निर्माणका क्रममा (जेठ १४ गते मध्यरातमा) अनधिकृत व्यक्ति (पूर्व नासु) लाई अर्थ मन्त्रालयमा प्रवेश गराएर करका दरहरू हेरफेर गरेको गम्भीर आरोप उनीमाथि लागेको थियो।
नैतिक आधार र प्रक्रिया
सीसीटीभी फुटेज प्रकरण: उक्त रातको सीसीटीभी फुटेज मेटिएको खबर बाहिरिएपछि संसद र सडकमा उनको तीव्र विरोध भयो।
छानबिन समिति: सोही विषयमा छानबिन गर्न ११ सदस्यीय संसदीय विशेष छानबिन समिति गठन गरियो।
राजीनामा: संसदमा बोल्दै उनले आफूले कुनै गल्ती नगरेको दाबी गरे तापनि, संसदीय छानबिनलाई सहयोग गर्न र नैतिकताको आधारमा पदबाट राजीनामा दिएको घोषणा गरे।
